« رادیو بلاگ ايراني | صفحه اصلی | spin doctor يعني چه؟ »

صفحه اول » وبلاگ و نشریات الکترونیک

جايگاه حقوقی و حرفه‌ای نشريات الكترونيك در ايران

توضيح : اين ميزگرد اگرچه مربوط به گذشته است اما متن كامل ديدگاههاي حقوقي مطرح شده در آن هنوز تازه است :
ميزگرد علمی- تخصصی برسی جايگاه حقوقی و حرفه‌ای نشريات الكترونيك در ايران با شركت جمعی از كارشناسان ارتباطات و حقوق، عصر دوشنبه 15 ارديبهشت ماه 1382 در سالن كنفرانس شماره يك نمايشگاه بين‌المللی تهران و در چارچوب نشست‌های تخصصی نمايشگاه جشنواره مطبوعات برگزار شد.
گزارش مشروح و اختصاصی ماهنامه دنيای کامپيوتر و ارتباطات را در زير می خوانيد:
موضوعات مورد بررسی عبارت بودند از:
تعريف نشريه الكترونيك "E-Journal"
شرايط فنی حاكم بر تاسيس و راه‌اندازی نشريات الكترونيك
امكانات نظارت بر نشريات الكترونيك
محتوا و مديريت در نشريات الكترونيك
نشريات الكترونيك و ملاحظات امنيت ملي
قوانين كنترلی و نحوه حمايت از نشريات الكترونيك
سياست‌گذاری در زمينه فيلترينگ و كليك استريم
شركت كنندگان در اين ميزگرد تخصصی عبارت بودند از:
-حجت‌الاسلام دكتر حسام‌الدين آشنا، عضو هيئت علمی دانشگاه و صاحب‌نظر در امور اينترنت
دكتر يونس شكرخواه، مدرس دانشگاه، روزنامه‌نگار و سردبير جام‌جم آنلاين
دكتر عباس حری، استاد دانشگاه و كارشناس ارتباطات
كامبيز نوروزی، حقوقدان و وكيل دادگستری
سعيد سعادت صانعی، مدير مسئول نشريه تخصصی Web
كوروش شمس، روزنامه‌نگار حوزه IT
نمك‌دوست، كارشناس علوم ارتباطات ( مجری نشست )
در اين گزارش به جهت رعايت اختصار، فشرده‌ای از مباحث مطرح شده توسط هريك از مدعوين درج می‌گردد:
مجری: موضع اصلی اين ميزگرد، نشريه الكترونيك يا "E-journal" است. اول بايد ببينيم تعريف نشريه الكترونيك چيست، شما می‌دانيد كه در بند سوم ماده اول قانون مطبوعات تصريح شده: « كليه نشريات الكرونيك تابع قانون مطبوعات هستند» اين موضوع محل بحث و توجه است.
-يونس شكرخواه: اولين نكته‌ای كه می‌توان راحت به آن پاسخ داد اين است كه پاسخ به اين سوال كه آيا نشريات الكترونيك مشمول قانون مطبوعات می‌شوند يا نه؟ منفی است.
يك طبقه بندی چهارگانه درباره نشريات وجود دارد:
1-رسانه‌های چاپی يا Printed media: كه نشرياتی هستند كه بر روی كاغذ چاپ می‌شوند.
2-نشريات الكترونيك يا E -journal: تنها تفاوت اين نشريات با چاپی، جنس عرضه آنها است، يعنی اگر يك محتوای يك نشريه چاپی عينا از راديو پخش شود نشريه الكترونيك است. گام‌های اوليه نشريات الكترونيك با انالوگ شروع شد و محتوا از قالب خط به الكترونيك تغيير كرد. به نظر می‌رسد قانون مطبوعات بر اين دسته از نشريات مصداق دارد.
3-رسانه‌های ديجيتال يا Digital media: محتوای اين رسانه‌ها از صفر و يك تشكيل می‌شود. يعنی متن به صورت صفر و يك بر روی اينترنت قرار می‌گيرد و با فرمت format مختلفی همچون html منتشر می‌شود و توسط براوزر "Browser" شما خوانده می‌شود." "
پاسخ به اين سوال كه آيا نشريات الكترونيك مشمول قانون مطبوعات می‌شوند يا نه؟ منفی است. " "
4-رسانه‌های سايبر يا Cyber media: رسانه‌های سايبر از نشر جنس و فيزيك، همان جنس و فيزيك نشريات ديجيتال را دارند. منتهی ديگر عين نسخه چاپی نيستند مثلا يك روزنامه تازمانی كه روی كاغذ است، printed media است. اگر آنرا بصورت آنالوگ تبديل كنيم، E-journal داريم و اگر محتوای آنرا به صفر و يك تبديل كنيم وارد مقوله ديجيتال مديا شده‌ايم و اگر چيزهايی شبيه لينك متن يا تصوير يا ويژگی‌های ديگر متفاوت از نسخه چاپی به آن اضافه شود رسانه سايبر داريم.
يك روزنامه وقتی با فرمت pdf روی اينترنت قرار می‌گيرد هيچ تفاوتی از نظر ماهيت با نسخه چاپی آن ندارد و قانون مطبوعات بر آن صدق می‌كند فقط يك نكته كوچك هست و آن اين است كه وقتی روزنامه‌ای تبديل به نشريه الكترونيك می‌شود ديگر تابع مكان خاصی نيست.
اينها در سپهری از اطلاعات قرار می‌گيرند كه نمی‌توان مقدرات بومی يك كشور را بر آنها جاری كرد.
-دكتر حری: تقسيمات دكتر شكرخواه اگرچه درست اما برخی صاحب نظران ارتباطات در تعريف اين مقوله‌ها اختلافاتی دارند، بعضی‌ها نشريات سايبر را همان نشريات ديجيتال می‌دانند و بعضی حتی تمام نشريات سايبر و ديجيتال را هم جزو نشريات الكترونيك تلقی می‌كنند. منتهی بحثی كه مطرح است اين است كه تفاوتی نمی‌كند كدام تعريف را مطرح كنيم بلكه مسئله اين است كه با نشريات الكترونيك اعم از اينكه تبديل شده نسخه چاپی باشد يا مستقل باشد چه بايد كرد؟
-كوروش شمس: به عقيده من، يك تفاوت عمده نشريات الكترونيك با نشريات سايبر، بحث دروازه‌بانی خبر است. همچنين مباحثی همچون نقش مخاطب در انتشار مطالب نشريات سايبر بسيار مهم است چون در اين شيوه از روزنامه‌نگاری ارتباط نويسنده و مخاطب كاملا مستقيم و نزديك شده است.
-كامبيز نوروزی: حقوقدانان با امر موضوعی كاری ندارند. تخصص حقوقدانان در امر حقوقی است، اينكه يك پديده در ذات خودش چه هست، اين يك امر حقوقی نيست و كارشناسان ذيربط آن بايد آنرا مشخص كند. در مورد تبصره ماده يك قانون مطبوعات مبنی بر شمول اين قانون بر نشريات الكترونيك، احتمال می دهم نظر قانونگذار در به كار بردن واژه «نشريات الكترونيك» به شكل غير دقيق، مشتمل بر هر نوع روزنامه نگاری از طريق اينترنت باشد.
اين قانون در ارديبهشت 1379 تصويب شد. در طول اين 3 سال تحولات پرشتابی در عرصه نشريات الكترونيك بوجود آمده است. اما پرسش همچنان باقی است كه نظام حقوقی حاكم بر اينگونه نشريات چيست؟ ما به دوگونه می‌توانيم به اين سوال پاسخ بدهيم:
1-يك نوع پاسخ دادن می‌تواند به تبعيت از مدل سنتی انديشه موجود در ايران باشد كه عده‌ای قانون را تصويب می‌كنند، رئيس جمهور ابلاغ می‌كند و اجرا می‌شود. اما اين يك مقدار سطحی‌نگری است.
2-پرسش اساسی اين است كه اساسا نشريه سايبر چيست. اين موضوع در جامعه ما جوان است و هنوز ما خيلی از ابعادش را نمی‌شناسيم پس چطور برای آن قانون وضع كرده‌ايم؟
از سوی ديگر « قابليت دستورپذيری» چنين پديده‌ای كجاست؟ آيا با مدل‌های سنتی شناخته شده دستور می‌توانيم با آن مقابله كنيم؟ ما نبايد در قانونگذاری برای پديده‌های جديد شتاب به خرج بدهيم نبايد تصور كنيم كه جامعه الزاما آن طور كه قانون گفته عمل می‌كند.
موضوع نشريات الكترونيك يا سايبر، موضوع بسيار جديدی است و بايد در تدوين در تدوين قانون مناسب برای آن تامل داشته باشيم به حدی كه خود اين پديده شناخته شود و اجازه دهيم عرف هم شكل بگيرد، عرف يكی از منابع حقوق است، چيزی كه در نظام قانونگذاری ما به فراموشی سپرده شده است. " "
اينترنت در ايران بسيار بيشتر از آن كه نياز به نظارت داشته باشد، احتياج به حمايت.
-حسام‌الدين آشنا: از نظر ماهيت سياستگذاری و قانونگذاری آنقدر كه سوال از حق آزادی بيان و آزادی انتشار و دسترسی به اطلاعات مهم هست، سوال از حامل اين محتوا مهم نيست اگر سياست يك دولت- ملت دسترسی آزاد به اطلاعات باشد به گونه‌ای با رسانه‌های سنتی، جديد و فوق مدرن برخورد می‌كند و اگر سياستش محدود سازی باشد به گونه‌ديگری برخورد می‌كند. مسئله ديگر اين است كه پديده اينترنت ماهيتی كاملا دوگانه دارد، از يك‌سو آزادانه‌ترين امكانات توليد، توزيع و دسترسی به اطلاعات را فراهم می‌كند، هزينه دسترسی را برای كاربر نهايی بسيار پايين می‌آورد و از سوی ديگر نظارت پذيرترين رسانه دنياست. اينترنت تنها رسانه‌ای است كه تمام فعاليت‌های كاربر در آن قابل ثبت، نظارت، پيگيری و ردگيری است. از كامپيوتر شخصی شما(PC) نظارت شروع می‌شود يعنی logfileهای شما ثبت می‌شود هم درسرور سرويس دهنده ISP و هم در Domain server و از هرجای جهان می‌توان به گونه‌ای بر فعاليت و عملكرد شما در اينترنت نظارت كرد. البته اين نظارت سطوح مجاز دارد. اما به طور فنی و نظری امكان نظارت بر ريزترين فعاليت‌های هركاربر اينترنت وجود دارد.
از منظر ديگری هم اينترنت بسيار نظارت پذير است. بر خلاف رسانه‌های مبتنی بر انتشار موج، شما برای اين كه به اينترنت دسترسی پيدا كنيد احتياج به امكانات عظيمی داريد كه در كشورهايی شبيه ايران مبتنی بر نظام مخابراتی است در نتيجه سياستگذاری‌های ملی مخابراتی تاثير مستقيم بر سياست‌های حوزه اطلاع‌رسانی دارد.
در سال 1379 من در مقاله‌ای تاكيد كردم، ايران آزادترين كشورجهان در حوزه اينترنت است چون هيچ تصميمی در حوزه قانونگذاری برای اينترنت اتخاذ نشده است. اين در واقع از باب اين كه تصميم گرفته‌اند آزاد باشد نبوده است. بلكه از باب اين بوده كه تصميمی گرفته نشده، يعنی يك نوع نابسامانی وجود دارد. در همان‌جا هم ابراز نگرانی كردم كه ايران در عرض يك هفته می‌تواند به بسته‌ترين كشور دنيا از نظر اينترنت بشود چون نقاط تماس بين‌المللی محدود هستند و امروز نقاط تماس بين‌المللی به 13 نقطه تقليل يافته و همه آنها دولتی يا شبه دولتی است و با يك بخشنامه چند سطری بر بستن 2 ميليون آدرس می‌توان اين كار را كرد.
بخش عمده‌ای از اين عمل را فايروال‌ها و فيلترينگ سرويس‌های جهانی در مقابل دريافت مبالغی حدود 300 ميليون دلار در سال انجام می‌دهند. اين مسدود سازی در پهنای باندی حدود يك گيگابايت در هر ثانيه قابل انجام است. كشورهايی مثل عربستان چنين "Fire Wall"هايی را خريده‌اند و بهترين فايروال‌ها و سيستم‌های فيلترينگ را اسراييل ارائه می‌دهد.
بدين ترتيب بهتر است تصميماتمان را يك قدم عقب ببريم اگر حاكميت بخواهد می‌تواند كاملا محدود كند و بعد از محدودكردن عملا بازی تام و جری اتفاق می‌افتد. در واقع توسعه اينترنت در اينترنت تلاش زيادی می‌طلبد اما برای محدود كردن آن تلاش زيادی لازم نيست.
-سعيد سعادت صانعی: به عقيده من تا ما تعريف جامعی از پديده نشريه الكترونيك نداشته باشيم نمی‌توانيم درباره آن قانون جامعی تصويب كنيم. بايد ديد طبق استانداردهای جهانی، چه معيارهايی برای تعريف نشريات الكترونيك ارائه می‌شود.
عده‌ای معتقدند هرنوع محتوايی كه مبتنی بر كامپيوتر و pc باشد يك نوع نشرالكترونی است. اما برخی از انديشمنمدان علوم ارتباطات با اين تعريف مخالفند و می‌گويند هرنوع پديده‌ای كه بر اساس اينترنت و web باشد و يا به اصطلاح web based باشد نشرالكترونی است. اما مسلما نشريه الكترونيك با نشريه سنتی متفاوت است و نحوه استفاده از آن هم متفاوت خواهد بود.
مجری: سوالات جديدی كه مطرح است اين است كه:
1-آيا اين پديده جديد اساسا قابليت قانونگذاری دارد؟
2-اگر بپذيريم كه می‌شود برای آن قانونگذاری كرد رويكردهای كلی حقوقی آن چگونه خواهد بود؟
-دكتر حری: معنای ديگر « بحث دستور پذيري» كه آقای نوروزی به آن اشاره كرد اين است كه به من بگوييد موضوع چيست؟ تا من بگويم قابل قانونگذاری هست يا نه؟ من معتقدم وقتی موضوعی كه قابليت كنترل نيست بحث در رابطه با قانونمند كردن آن « سالبه به انتفای موضوع» است.
سير نشرچاپی به نشر الكترونيك برزخ‌هايی را طی كرده است كه هنوز در ذهن ما باقی است و ما قصد داريم با همان ذهنيت‌های حاكم بر نشر چاپی، فضای سايبر را كنترل كنيم، اين ممكن نيست هر محيط و هر فضايی را بايد با خودش شناخت و قوانين متناسب با خودش را پيشنهاد كرد.
به گفته آقای آشنا، اگر بخواهيم محيط ديجيتال را ببنديم بايد آن را تعطيل كنيم. 300ميليون دلار می‌دهيم و آنرا تعطيل می‌كنيم اين شبيه تعطيل يك مجله چاپی است به خاطر چاپ يك خبر غلط، يعنی خط كشيدن بر روی صورت مسئله.
غرض از قانون اين نيست كه بگوييد اگر درست نمی‌توان راه بروی، راه نرو. بلكه قانون شيوه درست راه رفتن را می‌گويد و اين كه اگر تخطی كنی چنان خواهم كرد.
من با اين نظر موافقم كه بايد تامل كرد. با اين كه در مورد قانون مطبوعات چاپی ساليان سال تامل كرديم هنوز مسئله داريم. مسئله چاپی را حل نكرده می‌خواهيم سراغ مسائل نشريات الكترونيك برويم." "
در ايران بيشترين فعاليت را در حوزه اطلاع‌رسانی الكترونيك نه دانشگاه‌ها دارند و نه نشريات. بلكه بيشترين فعاليت را اتفاقا حوزه‌های علميه داشته اند. بزرگ‌ترين سايت‌های ايران نه وابسته به دانشگاه‌ها است نه وابسته به موسسات دولتی و يا مطبوعاتی و هنری. بلكه وابسته به حوزه‌های علميه است.
-آشنا: اينترنت در ايران بسيار بيشتر از آن كه نياز به نظارت داشته باشد، احتياج به حمايت دارد. يعنی ما در سخن گفتن در اينترنت به اين معناست كه سخن بگوييم و در تمام جهان پخش شود و همه از هر صنف و طبقه و نژادی بتوانند با ما ارتباط برقرار كنند. ما هنوز در اين محيط بين‌المللی تمرين نكرده‌ايم. اين يك واقعيت تلخ است اما بايد بپذيريم كه ميزان حضور مقالات علمی ايران در صحنه مقالات علمی جهان بايد به قدری نگران كننده است كه بايد ميليون‌ها دلار هزينه كنيم تا دانشمندان ما بياموزند و بتوانند آموخته‌ها و يافته‌های خودشان را برای همه جهان به اشتراك بگذارند. در ايران بيشترين فعاليت را در حوزه اطلاع‌رسانی الكترونيك نه دانشگاه‌ها دارند و نه نشريات. بلكه بيشترين فعاليت را اتفاقا حوزه‌های علميه داشته اند. بزرگ‌ترين سايت‌های ايران نه وابسته به دانشگاه‌ها است نه وابسته به موسسات دولتی و يا مطبوعاتی و هنری. بلكه وابسته به حوزه‌های علميه است. اگر حجم اطلاعات و CDها و اطلاعات را با حجم توليدات مقايسه كنيد تفاوت عظيم آنرا خواهيد ديد. چون در حوزه‌ها ميراث بزرگی وجود دارد كه فقط احتياج داشته تيپ شود و فرمت ساده‌ای به آن داده شود و در محيط اينترنت قرار بگيرد. اما در حوزه‌دانش‌های تجربی، ما بخاطر عقب ماندگی‌های علمی بزرگی كه داريم وقتی به حوزه اينترنت هم رسيده‌ايم دچار لكنت زبان جدی شده‌ايم.
از آن طرف در موضع بيان سياسی بخاطر مدت طولانی فقدان آزادی و احساس رهايی كه همراه با اينترنت وجود دارد، طبيعی است كه ما در بيان اينترنتی‌مان دچار ياوه‌گويی، بد دهنی و بی‌مبالاتی در بيان شده ايم. برای اينكه روابط دولت و ملت را رابطه پدر و فرزند تلقی كنيم و در اين جهت كه پدر به فرزند كمك كند تا روزی قهرمان دو ميدانی شود راه حلش اين نيست كه مراقب باشد تا 18 سالگی هرگز ندود تا زمين نخورد كه پايش خراش پيدا نكند. اگر كسی بخواهد از 18 سالگی شروع كند قهرمان دو نخواهد شد.
پس دولت به شدت بايد از توليد در اينترنت حمايت كند و اين حمايت، احتياج به قانون دارد. يعنی ما احتياج زيادی به قانونگذاری داريم اما قوانين تشويقی نه قوانين محدودكننده و نظارت كننده. قانون مطبوعات بايد بر اساس واقعيت‌های دنيای سايبر Cyber space اصلاح شود نه اينكه بر مبنای اصلاحيه قانون مطبوعات، دنيای سايبر تغيير كند. اين كه يك كلمه در قانون مطبوعات اضافه كنيم و به اصطلاح بنويسيم و « و غيره» مشكل را حل نكرده‌ايم بلكه مشكل بسيار بزرگ‌تری را برای قوه قضاييه ايجاد كرده‌ايم.
الان طبق قانون مطبوعات، نويسنده هم علاوه بر مديرمسئول مسئول شناخته می‌شود، يعنی از مسئوليت تفسير موسع ارائه شده است. يعنی تفسير از نشريه ( چاپی و الكترونيك) موسع می‌شود، تفسير از مسئوليت هم موسع می‌شود، وقتی اين دو تفسير موسع درهمديگر ضرب می‌شود اتفاقی كه می‌افتد اين است كه عملا ديگر هيچ چيز قابل نظارت نيست، يعنی اثبات مسئوليت به سادگی در اينترنت ميسر نيست.
پرينت يك مقاله كه قرار است قاضی به آن استناد كند و ضميمه پرونده شود آيا اگر در لحظه رسيدگی روی اينترنت موجود نبود، به چه چيزی قرار است رسيدگی شود؟ چه كسی می‌تواند اثبات كند پرينت كاغذی يك مقاله، همان چيزی است كه يك نويسنده در اينترنت توليد كرده است. حتما می‌شود پيگيری كرد كه قاضی در چه ساعتی در چه روزی از طريق چه كامپيوتری به چه سايتی وصل شده. اما نمی‌توان اثبات كرد كه آنچه فرد توليد كرده همان چيزی است كه در روی كاغذ به آن استناد شده است.
به تعبير دقيق‌تر قوه قضاييه در مرحله رسيدگی مبتنی بر بروكراسی كاغذ محور است، موضوعی كه می‌خواهد رسيدگی كند اصولا pageless است. با كاغذ نمی‌شود به موضوع سايبراسپيس رسيدگی كرد و به آن استناد كرد. هر كلمه‌ای كه قاضی به آن استناد كند متهم می‌تواند بگويد شما با استفاده از front page كامپيوتر خودتان آن را edit كرده‌ايد. در واقع فرار از مسئوليت توليد در اينترنت بسيار ساده است.
نكته بعدی اين است آيا اگر اين كار را كرده‌ايم و همه قوه قضاييه را هم بسيج كرديم كه 4000 وبلاگ فارسی را كنترل كنيم، چه سازمان اداری را نياز داريم برای كنترل آن؟
من نتيجه می‌گيرم كه نظارت بر نشريات الكترونيك نه مفيد است و نه ممكن . حتی اگر امكانش هم باشد يعنی 4000نفر در داگستری تهران استخدام كنيم كه هرنفرشان يك نشريه را به طور روزانه بررسی كنند و گزارش بدهند و به همه گزارش‌های آنان هم رسيدگی شود، در اين صورت عملا هزينه فايده اين اقدام چه خواهد بود؟
ما نگران اين هستيم كه نكند گوشه‌ای از جايی خدشه بخورد؟ آيا خود اين خدشه رسيدگی موسع به موضوعی موسع به اعتبار و حيثيت جمهوری اسلامی بيشتر از آن نيست كه حالا پسری در وبلاگش راجع به دختری مطلب نوشته است؟!
مجری: اگر بخواهيم قانون مطبوعات را عينا در مورد نشريات الكترونيك و سايبر اجرا كنيم، آن وقت بر صف 2000نشريه منتظر مجوز كه برخی از آنها سال‌هاست در معاونت مطبوعاتی در انتظار هستند، 4000 درخواست ديگر افزوده می‌شود و اگر در نظر بگيريم كه هر 10 دقيقه يك وبلاگ به وبلاگ‌های موجود اضافه می‌شود، می‌بينيم كه با چه پديده‌ای مواجه خواهيم شد. بررسی صلاحيت اين آدم‌ها، دريافت استخدام و كنترل آنها پديده بسيار پيچيده‌ای است.
دكترشكرخواه: آنچه وسوسه ايجاد يك سايت يا وبلاگ می‌كند و آنچه وسوسه ايجاد محدوديت در فضای سايبر می‌كند در دو مفهوم متبلور است، يك مفهوم را دكتر آشنا باز كردند، مفهومی كه شما در فضای سايبر كاملا قابل كنترل هستيد. هر سندی كه درست می‌شود در روی يك سرور می‌نشيند. هر سرور logfileهای خاص خودش را دارد. به اين مفهوم در علم ارتباط كليك استريم click stream می‌گويند.
مفهوم كليك استريم در فضای سايبر قابل رديابی است ولو اين كه شما در يك آدرسی 3 ثانيه توقف داشته‌ايد يا 30 ثانيه. فرقی نمی‌كند. يك مثال عينی بزنم: من سردبير يك سايت اينترنتی به نام جام‌جم آنلاين هستم. من در فاصله 15 روز اول فروردين می‌خواستم ببينم كه ميزان userها چقدر بوده و چقدر request داشته‌ام. 16000 نفر ظرف 14 روز روی سايت آمده بودند، 27هزار دفعه 2ميليون و 700هزار درخواست داده بودند، اين را اگر بر تعداد كاربر تقسيم كنيد حتی می‌توانيد بدانيد در كدام صفحه چند ثانيه مكث شده است. آن وسوسه قانونگذاری از اين logfileها شروع می‌شود از طرف ديگر يك وسوسه آزادی مطلق داريد كه البته فقط نشريه سايبر (و نه ديجيتال) به شما اين امكان را می‌دهد. ما مفهومی به نام «نشر روميزی» "desktop publishing" داريم كه اصلا راجع به آن حرفی نداريم، چون آن يك content است كه توليد می‌شود و توی CD يا diskett است و چون قدرت لينك‌دهی ندارد اصلا سايبر نيست. يك CDدايره‌المعارف كه سايبر نيست. آن ديجيتال است. سايتی هم كه در فضای اينترنت درست می‌شود اگر عينا به نشر محتوای يك روزنامه چاپی می‌پردازد، مثل همشهری اين سايبر نيست، اين نشر روميزی است رسانه سايبر زمانی آن وسوسه را برای آزادی مطلق ايجاد می‌كند كه قدرت لينك دارد.
من با نظر دكتر آشنا مخالفم. ايشان گفت: محتوايی كه شما توليد می‌كنيد قابل كنترل نيست چون همان لحظه به روز شده يا تغيير كرده، اين درست است، اما آقای دكتر! بعضی مواقع ما بايد پاسخگوی محتوای ديگران باشيم چون داريم لينك می‌دهيم.
اگر من سايت سازمان بهداشت جهانی را لينك دادم آيا مسئول محتوای سايت آن سازمان هم هستم؟ به لحاظ حقوقی آنقدر مسائل گوناگونی بوجود می‌آيد كه نهايت ندارد.
پرسش اول را مطرح می‌كنيم: آيا كليك استريم مال خانه من است؟ و در اين صورت آيا اصولا كسی حق دارد logfile را باز كند . درون آن را ببيند يا نه؟ از ديد من كاربر، خير. آنجا حريم شخصی من است. قانون بايد بحث كند ببيند آيا اين logfile امتداد اتاق من است امتداد آزادی فردی من است يا نه؟" "
دانش آموزان امروز ما با سی‌دی و ديسكت بزرگ می‌شوند، او بايد بداند كه چگونه بايد در اين فضای سايبر زندگی كند و حقوق او در اين فضا چيست؟ بداند كه دستش را تا كجا می‌تواند باز كند. ما در مورد بسياری از مفاهيم اين عرصه هنوز مشكل داريم. من يك پيشنهاد هم دارم و آن اين است كه هر حركتی كه می‌خواهد در زمينه حقوق سايبر انجام شود ابتدا متون جهانی ذيربط را حقوقدانان ترجمه كنند و در اختيار جامعه كاربران اينترنتی ايران قرار بگيرد.
بنابراين در پاسخ به سوال دكتر نمكدوست (مجری) می‌گويم وقتی صحبت از فضای سايبر می‌كنيم فقط صحبت از نشريات سايبر نيست. ما تجارت سايبر هم داريم، آموزش سايبر هم داريم. لذا ما چه بخواهيم چه نخواهيم الان در دنيای حقوق، شاخه‌ای به نام «سايبر لا» "cyber low" ايجاد شده است. اتفاقا در همين نامگذاری هم نگفته‌اند حقوق دنيای الكترونيك يا حقوق ديجيتال. حقوق سايبر شاخه بسيار بزرگی از حقوق شده است و ملاحظات مختلف سايبر را مورد ملاحظه قرار داده است. من سايتی دارم كه توسط هكری هك شده است يا كارت اعتباری دارم و می‌خواهم با آن از Amazone كتاب بخرم. آن هكر می‌آيد پسورد كرديت كارت مرا برمی‌دارد، آيا ما برای اين وضعيت قانون می‌خواهيم يا نه؟ به نظر من در فضای سايبر عين فضای اجتماعی ما، پيچيده و تودرتو است.
ما نيازمند حمايت هستيم در اين فضا، مسئله ما اصلا نظارت نيست. دانش آموزان امروز ما با سی‌دی و ديسكت بزرگ می‌شوند، او بايد بداند كه چگونه بايد در اين فضای سايبر زندگی كند و حقوق او در اين فضا چيست؟ بداند كه دستش را تا كجا می‌تواند باز كند. ما در مورد بسياری از مفاهيم اين عرصه هنوز مشكل داريم. من يك پيشنهاد هم دارم و آن اين است كه هر حركتی كه می‌خواهد در زمينه حقوق سايبر انجام شود ابتدا متون جهانی ذيربط را حقوقدانان ترجمه كنند و در اختيار جامعه كاربران اينترنتی ايران قرار بگيرد. بحث و بررسی بشود، و بعد درباره آن تصميم‌گيری شود. در بسياری از كشورهای جهان اين مسئله تثبيت شده است. در انگلستان IWL نهادی است كه اختيار امور حقوقی اينترنت را در دست دارد. اما ممكن است الان خيلی‌ها با ساختار IWL موافق نباشند و احساسشان اين باشد كه اين ساختار دارد عقب می‌افتد يا چيزی كه الان در WIPO سازمان جهانی مالكيت‌های معنوی درباره حقوق سايبر مطرح می‌شود بعدا خواه ناخواه به ماهم تسری پيدا خواهد كرد. آيا اگر بنده ديسكت يك سازمانی را در اينترنت بريزم، بايد بخاطر آن يكبار ريختن جريمه بشوم يا بر حسب تعداد download كاربران از آن سند؟ خيلی از اين مسائل در حال بحث است.
ما نبايد با نگاه کتبی به Cyber media نگاه کنيم، چون ناممكن است و به يك شوخی شبيه است و نمی‌شود يك چيز كوچك را به يك فضای بزرگ تسری دهيم. پيشنهاد من اين است كه متون بين‌المللی را حتی در زمينه مفهوم نشريه سايبر ترجمه كنيم تا در يك چنين ميزگردی 2ساعت بحث نكنيم. بالاخره در حقوق سايبر تمام اين مفاهيم مطرح شده است.
در مركز تحقيقات دانشگاه امام صادق برای استفاده از اينترنت يك مصوبه‌ای وجود دارد كه خيلی جالب است. به دانشجويان و اساتيد Access داده می‌شود تا در هر فضايی سير كنند، اما در عين حال مصوبه می‌گويد دانشگاه می‌تواند افرادی را كه از اين امكانات استفاده غير آكادميك كرده‌اند محروم كند. البته ممكن است اين قانون هيچ وقت اجرا هم نشود. در آمريكا هم قانون "CIPA" يا "Children Internet Protocol Active" وجود دارد. CIPA به هيچ مدرسه‌ای نگفته چگونه دانش آموزان را از دسترسی به فيلم‌های پورنوگرافی محروم كنيد، اما قانون را می‌گويد: « مدرسه‌ای به فيلم پورنوگرافی نبايد access داشته باشد» در ازای اين اعمال قانون، در قبض تلفن تخفيف می‌گيرند. مشكل در ايران از آنجايی شروع می‌شود كه عده‌ای نابلد بخواهند برای ما قانون بنويسند.
كوروش شمس: ما درباره پديده‌ای صحبت می‌كنيم كه فلسفه شكل‌گيری‌اش فرار از تمركز است. يك‌سری سايت‌های خبری هستند كه سردبير و مسئول مشخصی دارند مثل CNN و BBC. اما يك‌سری سايت‌ها، محاوره‌ای هستند، ما چگونه می‌توانيم فرد را به خاطر اطلاعاتی كه طرف گفت‌وگوی او روی سايت گذاشته است بازخواست كنيم و يكسری سايت‌ها هايپرلينك هستند و نمی‌توان مسئوليت سايت لينك شده را به آنها نسبت داد. بحث ديگر حوزه جغرافيايی است. اطلاعات موجود در اينترنت، حوزه جغرافيايی مشخصی ندارد. ممكن است از ايران مطلبی منتشر كنيد كه با قوانين استراليا مغايرت داشته باشد، استراليا چگونه می‌تواند شما را در تهران مورد پيگرد قرار دهد؟ مثلا سايت Gooya يك مطلبی را منتشر كرده كه خلاف قوانين ما است، آيا كسی می‌داند اصلا اين سايت از کجا منتشر می‌شود؟
نظر نهايی من اين است كه ضرورت كنترل قانونی وجود دارد اما اين كنترل قانونی بايد توام با قوانين حمايتی باشد. ما بايد روی فرهنگ استفاده كنندگان از اينترنت كار كنيم چون دروازه‌بانی خبر دست آنها است. ما ديگر با روزنامه‌نگاران سروكار نداريم كه برايشان خط قرمز بگذاريم بلكه با كاربرانی سروكار داريم كه آنها انتخاب می‌كنند كدام محتوا را بخوانند و كدام را نخوانند.
سعادت صانعی: سرعت فناوری اطلاعات به قدری زياد است كه ورود آن به ايران تقريبا همزمان با جهان بوده است به همين جهت ضرورت تدوين قوانين مربوط به نشريات الكترونيك بيشتر احساس می‌شود. از همه مهم‌تر، بحثی است كه در اينجا چندان به آن توجه نشد: شركت‌های نرم‌افزاری ايران به دليل فقدان قانون مناسب، آسيب‌های فراوانی ديده‌اند. چون استانداردهای بين‌المللی مثل كپی‌رايت را رعايت نمی‌كنيم و نمی‌توانيم كاری در سطح جهانی انجام دهيم. لذا مسئولان بايد تلاش كنند و هرچه سريع‌تر قوانين لازم برای حمايت از نشرالكترونيكی را تنظيم كنند. تكنولوژی روز‌به‌روز پيشرفت می‌كند و الان نشريات جديد از تكنيك‌های hyper media استفاده می‌كنند. لذا بايد از قوانين تركيبی استفاده كرد. بخصوص كه ما در حال اجرای طرح تكفا هستيم.
كامبيز نوروزی: فضای سايبر بسيار بزرگ است و نشريات سايبر بخشی از آن است. اساسا ما نبايد انتظار داشته باشيم كه فضای سايبر را يك فضای واحد تلقی كنيم. مسئله اين است كه چقدر می‌شود فضای سايبر را به صورت امرونهی درآوريم؟
تجربه و عرف در ايران نشان می‌دهد كه وقتی می‌خواهند قانون برای چيزی بگذارند يعنی می‌خواهند يك جايی را ببندند! من فكر می‌كنم كه اساسا فضای سايبر قابليت قانونگذاری ندارد." "
حكومت عاقل و درست انديش حكومتی است كه قانون وضع نكند كه در مناسبات اجتماعی پشت سرهم نقض شود. چنين قانونی اصلا قانون نيست چون در نظم اجتماعی تاثير تعيين كننده ندارد.
قانون دو مفهوم دارد، 1- مفهوم حقوقی: سندی كه ساز و كار حكومتی روی كاغذ تصويب می‌كند. 2- مفهوم جامعه شناختی: قانون زمانی كه در نظام اجتماعی به اجرا در می‌آيد حالت قانونی پيدا می‌كند بنابراين هراندازه موارد نقض قانون افزايش يابد، از عينيت اجتماعی قانون كاسته می‌شود.
حكومت عاقل و درست انديش حكومتی است كه قانون وضع نكند كه در مناسبات اجتماعی پشت سرهم نقض شود. چنين قانونی اصلا قانون نيست چون در نظم اجتماعی تاثير تعيين كننده ندارد.
فضای سايبر امكاناتی را در اختيار كاربر قرار می‌دهد كه از مقررات بگريزد بدون اين كه حتی دست به اقدامات تبهكارانه پيچيده بزند می‌بندند. يك سايت بسته می‌شود، يك سايت ديگر باز می‌شود، يك نشانی را می‌بندند، يك نشانی جديد درست می‌شود و شيوه‌های متعدد ديگر. در نشريات الكترونيك امكان تعقيب يا وجود ندارد يا بسيار ناچيز است لذا اين پديده ذاتا قابليت دستورپذيری ندارد يا اگر هم دارد بسيار كم است. يعنی اينجوری نيست كه شما ابتدای يك خيابان تابلو « ورود ممنوع» بگذاريد و ديگر هيچ ماشينی از آنجا رد نشود و اگر هم شود جريمه بشود. اين مكانيزم در فضای سايبر قابل اجرا نيست.
مسئله ديگر اين است كه بخش بزرگی از سياستمداران و حقوقدانان ما هنوز درك درستی از اين فضای جديد پيدا نكرده‌اند و نمی‌دانند كه چه اتفاقی در حال رخ‌دادن است. سرعت عجيبی هم دارد. از زمان تاسيس اولين وبلاگ‌فارسی شايد هنوز 2سال هم نمی‌گذرد. ما چگونه می‌خواهيم با اين مفاهيم جديد و بی‌سابقه برخورد كنيم و برای آن يك سلسله دستورها هم وضع كنيم؟
ما بايد در اين زمينه عرف اجتماعی شكل بگيرد. بعضی گمان می‌كردند آزادی موجود در فضای سايبر، فساد آفرين است، اما شما ببينيد در ميان اين 4000وبلاگ چندتا خلاف اخلاق است و چقدر مراجعه كننده دارد. بايد دانست سازمان اجتماعی راه خودش را پيدا می‌كند. دولت بايد اجازه دهد عرف شكل بگيرد و ايجاد مانع نكند. مسئله ديگر حقوق افراد در فضای سايبر است. به اينها بايد توجه شود. منوط كردن تاسيس سايت يا وبلاگ به كسب اجازه قبلی، ناممكن و غيرقابل اجرا است و مسائل را پيچيده‌تر می‌كند.
پرسش و پاسخ:
خبرنگار بی‌بی‌سی: قبلا شاهد ايجاد محدوديت برای نشريات چاپی و خبرنگاران آنها بوده‌ايم الان شاهد همان محدوديت‌ها برای نشريات الكترونيك هستيم ارزيابی شما از اين موضوع چيست؟" " وقتی شما بر سايت‌های با نام و نشان فشار بياوريد نتيجه‌اش افزايش سايت‌های بی‌نام و نشان است. وقتی شما بر كسانی كه حاظرند مسئوليت مطالبشان را بپذيرند فشار آوريد، آنها را سمتی سوق می‌دهيد كه حاظر نباشند مسئوليت بپذيرند.
دكتر آشنا: همان طور كه ناشران نشريات الكترونيك هم اعم از بی‌نام و نشان و با نام و نشان، در حال تجربه كردن اين فضا هستند، قوه قضاييه هم در حال تجربه كردن است. ما بايد يك عملكرد تجربی و آماتوری در حوزه فضايی موجه با نشريات الكترونيكی موجه هستيم اما اين كه چه خواهد شد، من معتقدم وقتی شما بر سايت‌های با نام و نشان فشار بياوريد نتيجه‌اش افزايش سايت‌های بی‌نام و نشان است. وقتی شما بر كسانی كه حاظرند مسئوليت مطالبشان را بپذيرند فشار آوريد، آنها را سمتی سوق می‌دهيد كه حاظر نباشند مسئوليت بپذيرند. در صورت ادامه اين وضع، ما با يك پديده استثنايی در تاريخ مطبوعات جهان مواجه خواهيم شد. يعنی ما با نشرياتی مواجه خواهيم بود كه هم نويسنده و هم خواننده هردو می‌دانند كه چه كسی می‌نويسد. فقط قابل اثبات فضايی نخواهد بود و « حاكميت» غيرخودی تلقی می‌شود.
سوال يك دانشجو: آيا اين كه روزنامه‌های سايبر توسعه نيافته‌اند ناشی از نبود متخصصان است يا نبود قانون؟
دكتر شكرخواه: هردو به اضافه نداشتن خط‌های پرقدرت و پهنای باند كافی.
سوال يك شركت كننده: در مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی بندهايی به نحوه فعاليت ISPها اختصاص يافته است. نظر شما چيست؟
دكتر حری: در اين نشست بحث بر سر قابليت‌های قانونگذاری در مورد پديده است نه اين كه آيا اين مصوبه قابليت اجرا دارد. چون اجرا شدن آن بستگی به شرايط جامعه دارد.
سعيد سعادت: اگر از ISPها خواسته شود كه logfileها را در اختيار دولت بگذارند حريم خصوصی افراد نقض خواهد شد و در نهايت آزادی افراد محدود می‌شود.
دكتر شكرخواه: در مورد ISPها بحث در دنيا زياد است در مورد فرانسه من خبر دارم كه دولت، فيلترينگ را از ISPها گرفت و خود دولت اين مسئوليت را تقبل كرد. طبق ضوابط ايران، دسترسی به Logfile با حضور 9 نماينده داده شده است. البته اين بحث در جهان هنوز مطرح هست.
سوال شفاهی يكی از حضار: شما همه می‌گوييد اقدامات و تصميمات دولت يا قوه قضاييه يا ديگر نهادها اشتباه بوده است. پس اين متخصصينی كه در زمينه سايبر هستند چه جوری می‌توانند نقش داشته باشند؟
دكترشكرخواه: من قبلا هم گفته‌ام كه بايد پيش‌نويس اوليه قوانينی كه در زمينه سايبر می‌خواهد تصويب شود منتشر گردد تا افراد صاحب‌نظر درباره آن نظر بدهند.
در نبود قانون، افراد ضرر می‌كندد و در صورت وجود قوانين نادرست، ضرر افراد بيشتر است. من نمی‌دانم كه بعنوان يك معلم چه كار ديگری از من بر می‌آيد جز اين كه بگويم قوانين را قبل از تصويب، مطرح كنيد و در باره آن رايزنی كنيد.
بسياری از قطعات نرم‌افزاری ايران می‌تواند از نظر كيفيت در دنيا برتر باشد ولی چون قوانين مناسب نداريم نمی‌توانيم. كپی‌رايت نمونه بارز آن است.
آذرماه 82 اجلاس سران جهان درباره «جامعه اطلاعاتی» در ژنو برگزار می‌شود. ما در ايران 2 سمينار گذاشتيم آذر ماه 81 و شهريور 80، ما جز كار كارشناسی كار ديگری نمی‌توانيم بكنيم. من مطمئنم كه اجلاس آذرماه امسال به سرعت برق و باد فراخواهد رسيد و خواهد گذشت و ما به اجلاس 2005 تونس خواهيم رسيد. هر قانونی در اين دو اجلاس تصويب شود شامل حال ايران هم خواهد بود. در اين ترديد نكنيد، ما می‌توانيم سال‌ها صبر كنيم اما نمی‌توانيم بگوييم در برابر اين قوانين تسليم نمی‌شويم.
خوب اگر اينطور است قوانين ايكائو را هم نبايد بپذيريم، وام هم از بانك جهانی نبايد بگيريم.
كشورهايی در اين عرصه برنده هستند كه روايت خودشان را از مفهوم" cyber" جلو ببرند. چيزی كه ممكن است در ايران جرم نباشد در آن قوانين جرم قلمداد كنند.
البته در خود هيئت دولت ايران هم اتفاقات بزرگی رخ داده است. من يكطرفه قضاوت نمی‌كنم. طرح تكفا اتفاق بزرگی در ايران است. بايد راجع به آن بحث كنيم، طرحی كه 800ميليارد بودجه آن است. منتهی با كمال تاسف، با اين مسائل بسيار تشريفاتی و فرمايشی برخورد می‌شود. بنده اگر به شخص خودم بود اصلا تمايل به حضور در چنين شويی را نداشتم چون جای حل مسئله نشريه سايبر و الكترونيك در اين فضا نيست. اين جمعيت، كاملا علاقمند بوده كه به اينجا آمده است. ما بايد فرصت‌های بيشتری ايجاد كنيم تا اين موضوع را بومی كنيم و فعاليت‌های ديگری كه جايش خالی است.

Trackback Pings

برای فرستادن دنبالک از این آدرس استفاده کنید:
http://www.ertebatat.net/cgi-bin/mtt/mt-tb.cgi/7

لیست زیر لینک وبلاگ هاییست که به آنها رجوع شده جايگاه حقوقی و حرفه‌ای نشريات الكترونيك در ايران:

» this is very good from this is very good
related source [Read More]

Tracked on July 17, 2006 12:34 PM

» phentermine no prescription from buy phentermine online
buy phentermine cheap phentermine phentermine online [Read More]

Tracked on July 20, 2006 11:03 AM

» cheap phentermine from buy phentermine online
buy phentermine cheap phentermine phentermine online [Read More]

Tracked on July 23, 2006 05:25 PM

» phentermine online from phentermine no prescription
buy phentermine cheap phentermine phentermine online [Read More]

Tracked on July 23, 2006 05:29 PM

» order viagra from viagra online
generic viagra buy viagra viagra online [Read More]

Tracked on July 24, 2006 10:10 AM

» xanax side effects from buy xanax online
buy xanax online xanax side effects xanax online [Read More]

Tracked on July 24, 2006 01:57 PM

» buy adipex online from buy adipex
buy adipex cheap adipex adipex online [Read More]

Tracked on July 24, 2006 03:47 PM

» buy vicodin from buy vicodin online
vicodin no prescription vicodin addiction buy vicodin [Read More]

Tracked on July 24, 2006 07:37 PM

» hydrocodone online from buy hydrocodone online
hydrocodone online buy hydrocodone online hydrocodone addiction [Read More]

Tracked on July 24, 2006 09:35 PM

» aura soma from cheap soma
buy soma aura soma buy soma online [Read More]

Tracked on July 24, 2006 11:44 PM

» valium online from valium online
valium side effects buy valium valium online [Read More]

Tracked on July 25, 2006 01:33 AM

» buy ambien from order ambien
ambien cr ambien side effects buy ambien [Read More]

Tracked on July 25, 2006 03:27 AM

» buy phentermine from buy phentermine
buy phentermine cheap phentermine phentermine online [Read More]

Tracked on July 25, 2006 08:45 AM

» herbal viagra from order viagra
generic viagra buy viagra viagra online [Read More]

Tracked on July 25, 2006 10:38 AM

» generic cialis from order cialis
buy cialis generic cialis order cialis [Read More]

Tracked on July 25, 2006 12:34 PM

» xanax side effects from buy xanax
buy xanax online xanax side effects xanax online [Read More]

Tracked on July 25, 2006 02:22 PM

» cheap tramadol from tramadol online
tramadol hcl cheap tramadol buy tramadol [Read More]

Tracked on July 25, 2006 06:23 PM

» vicodin side effects from cheap vicodin
vicodin no prescription vicodin addiction buy vicodin [Read More]

Tracked on July 25, 2006 08:24 PM

» buy hydrocodone from cheap hydrocodone
hydrocodone online buy hydrocodone online hydrocodone addiction [Read More]

Tracked on July 25, 2006 10:26 PM

» order soma from soma online
buy soma aura soma buy soma online [Read More]

Tracked on July 26, 2006 02:11 AM

» valium online from order valium
valium side effects buy valium valium online [Read More]

Tracked on July 26, 2006 04:16 AM

» buy ambien from buy ambien
ambien cr ambien side effects buy ambien [Read More]

Tracked on July 26, 2006 06:21 AM

» ambien cr from ambien online
ambien cr ambien side effects buy ambien [Read More]

Tracked on July 26, 2006 06:24 AM

» mortgage leads from vacuum cleaner
Related source: see here. [Read More]

Tracked on July 26, 2006 08:34 AM

» ringtones from ringtones
free ringtones ringtones free nokia ringtones [Read More]

Tracked on July 27, 2006 11:59 AM

» ringtones from ringtones
free nextel ringtones cingular ringtones nokia ringtones [Read More]

Tracked on July 27, 2006 04:06 PM

» ringtones from ringtones
mp3 ringtones free mp3 ringtones sprint ringtones [Read More]

Tracked on July 27, 2006 08:19 PM

» ringtones from ringtones
ringtones for nextel free music ringtones ringtones composer [Read More]

Tracked on July 27, 2006 10:30 PM

» ringtones from ringtones
anime ringtones ringtone composer ringtones for verizon [Read More]

Tracked on July 28, 2006 12:55 AM

» ringtones from ringtones
motorola ringtone audiovox ringtones nextel i730 ringtones [Read More]

Tracked on July 28, 2006 02:59 AM

» related resource from catalog
You can find related article here. [Read More]

Tracked on July 28, 2006 05:13 AM

» directory from web catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 30, 2006 10:52 PM

» link from link
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 12:52 AM

» web directory from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 02:59 AM

» web directory from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 03:01 AM

» web link from web site catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 04:57 AM

» web directory from link
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 08:54 AM

» directory from directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 10:56 AM

» link from web site catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 01:01 PM

» incest movies from Maugli Blog
Maugli Excerpt [Read More]

Tracked on July 31, 2006 02:53 PM

» incest forum from Maugli Blog
Maugli Excerpt [Read More]

Tracked on July 31, 2006 04:34 PM

» web catalog from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on July 31, 2006 05:20 PM

» web catalog from resouce
You can find related article here. [Read More]

Tracked on August 2, 2006 10:38 PM

» web site catalog from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 12:50 AM

» web directory from web catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 02:55 AM

» link from link
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 05:11 AM

» web catalog from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 09:13 AM

» web site catalog from web site catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 01:44 PM

» web catalog from web site catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 06:18 PM

» web catalog from web directory
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 08:30 PM

» web link from web site catalog
You can find it in this web directory. [Read More]

Tracked on August 3, 2006 10:30 PM

» direct loans from alaska travel agency
download motorola ringtones download polyphonic ringtones downloa... [Read More]

Tracked on August 9, 2006 03:28 PM

» home loan calculators from wine country tours
free ringtones for nextel phones free ringtones for nokia free r... [Read More]

Tracked on August 9, 2006 07:53 PM

» download free ringtones from real estate loan
motorola ringtone composer motorola ringtones motorola ringtones free [Read More]

Tracked on August 10, 2006 12:06 AM

» va home loan from caribbean travel
budget travel travel guides alaska cruise [Read More]

Tracked on August 10, 2006 02:10 AM

» holland america cruise from online loan application
cheap loan bad credit auto loan florida home loan [Read More]

Tracked on August 10, 2006 08:24 AM

» ringtones for motorola v120c from free ringtones for sony ericsson
ringtone ripper ringtone software ringtone websites [Read More]

Tracked on August 10, 2006 10:39 AM

» 3310 ringtones composer from samsung r225 free ringtones
free kyocera ringtones free lg ringtones free logos ringtones [Read More]

Tracked on August 12, 2006 02:12 PM

» travel to vietnam from direct loans
100% free ringtones 120c motorola ringtones 120t motorola free ringtones [Read More]

Tracked on August 12, 2006 04:31 PM

» free ringtones alltel from motorola polyphonic ringtones
cingular phone free ringtones cingular ringtones cingular wi... [Read More]

Tracked on August 12, 2006 09:24 PM

» travel by train from travel web sites
free nextel ringtones free nokia 3210 ringtones free nokia ringtone [Read More]

Tracked on August 12, 2006 11:42 PM

» no money down home loan from cheap travel
free nextel ringtones free nokia 3210 ringtones free nokia ringtone [Read More]

Tracked on August 12, 2006 11:49 PM

» grand canyon tours from travel nursing
bad credit loans cash advance home loans [Read More]

Tracked on August 13, 2006 05:00 AM

» white house tours from travel guide
online loan application first time business loan car loans for bad... [Read More]

Tracked on August 13, 2006 07:08 AM

» ringtones for verizon from travel directions
ringtone software ringtone websites ringtones [Read More]

Tracked on August 13, 2006 09:27 AM

» travel from blue collar comedy tour
payday cash advance california home loan cash loan [Read More]

Tracked on August 13, 2006 11:50 AM

» italy travel from time travel
payday cash advance california home loan cash loan [Read More]

Tracked on August 13, 2006 11:59 AM

» american express travel from vacation travel alaska
motorola keypress ringtones motorola mp3 ringtones motorola p... [Read More]

Tracked on August 13, 2006 02:08 PM

» consolidation loan from cheap travel
alaskan cruises mediterranean cruise traveling wilburys [Read More]

Tracked on August 13, 2006 04:21 PM

» travel agencies from royal caribbean cruise review
emergency cash loan home mortgage refinance loan payday advan... [Read More]

Tracked on August 13, 2006 06:33 PM

» Bedroom Furniture from Bedroom Furniture
5 Bedroom Furniture 2 [Read More]

Tracked on August 13, 2006 09:56 PM

» Order Fioricet from Order Fioricet
FioricetOrder FioricetOnline [Read More]

Tracked on August 13, 2006 10:21 PM

» cruise travel agencies online from home loan refinance rates
costa rica travel aaa travel cruise reviews [Read More]

Tracked on August 14, 2006 01:47 AM

» free Nokia Ringtones from free Nokia Ringtones
hi Ringtones23 Polyphonic Ringtones23 Nokia Ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 02:19 AM

» composer motorola ringtone from new england travel
white house tours europe cruises the travel channel [Read More]

Tracked on August 14, 2006 04:14 AM

» free Ericsson Ringtones from Ringtones Samsung
hi Motorola Ringtones 1Ringtones Samsung 2Eri... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 04:28 AM

» Ringtones Samsung from free Motorola Ringtones
hi Motorola Ringtones 1Ringtones Samsung 2Eri... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 04:31 AM

» free ringtones 4 samsung from free ringtones for sprint pcs
travel nurse agency new england travel travel agents online [Read More]

Tracked on August 14, 2006 06:37 AM

» Download Free Ringtones from Download Free Ringtones
hi Download Free Ringtones2 Nextel Ringtones2 [Read More]

Tracked on August 14, 2006 06:42 AM

» Bed Bath from Bed Bath
4 Tanning Bed 6 Bed Bath 5 Air B... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 07:26 AM

» us Cellular Ringtones from us Cellular Ringtones
hi Cell Phone Ringtones6 Cellular Ringtones1 ... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 08:49 AM

» family cruises from fleetwood travel trailers
california wine tours holland america cruise lines travel cent... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 08:50 AM

» Secret Ringtone from us Cellular Ringtones
hi Cell Phone Ringtones6 Cellular Ringtones1 ... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 08:52 AM

» free Cingular Ringtones from Mosquito Ringtone
helloMosquito Ringtone1 Mp3 Ringtones2 Cingular Ri... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 10:54 AM

» instant payday loan from faxless payday loan
ainstant payday loan my quick payday loan loanfaxless payday loanhere [Read More]

Tracked on August 14, 2006 11:13 AM

» faxless payday loan from instant payday loan
ainstant payday loan my quick payday loan loanfaxless payday loanhere [Read More]

Tracked on August 14, 2006 11:22 AM

» faxless payday loan from faxless payday loan
ainstant payday loan my quick payday loan loanfaxless payday loanhere [Read More]

Tracked on August 14, 2006 11:26 AM

» Free Sprint Ringtones from Free Sprint Ringtones
what Free Sprint Ringtones32 Funny Ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 12:58 PM

» Funny Ringtones from Funny Ringtones
what Free Sprint Ringtones32 Funny Ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 01:00 PM

» Free Sprint Ringtones from Funny Ringtones
what Free Sprint Ringtones32 Funny Ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 01:03 PM

» anime ringtones from wine country tours
free ringtones for nextel free ringtones for nextel phones free... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 01:32 PM

» free Ringtones from free Nokia Ringtones
hi Ringtones23 Polyphonic Ringtones23 Nokia Ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 03:01 PM

» payday advance loan from payday cash loan
Icash advance payday loanampayday cash loanreal payday advance loan man [Read More]

Tracked on August 14, 2006 03:39 PM

» free Motorola Ringtones from free Motorola Ringtones
hi Motorola Ringtones 1Ringtones Samsung 2Eri... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 04:57 PM

» unsecured personal loans from unsecured personal loans
myunsecured personal loans best unsecured debt consolidation loanlaonsbad credit unsecured perso... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 08:20 PM

» us Cellular Ringtones from Secret Ringtone
hi Cell Phone Ringtones6 Cellular Ringtones1 ... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 09:02 PM

» free Mp3 Ringtones from free Mp3 Ringtones
helloMosquito Ringtone1 Mp3 Ringtones2 Cingular Ri... [Read More]

Tracked on August 14, 2006 11:12 PM

» free ringtones for sprint pcs from easy cash loan
nokia ringtone nokia ringtones poly ringtones [Read More]

Tracked on August 14, 2006 11:37 PM

» no fax payday loans from no fax payday loan
nono fax payday loanfax no faxing payday loanpaydayno fax payday loansloan [Read More]

Tracked on August 15, 2006 01:13 AM

» free sprint pcs ringtones from free mobile ringtones and wallpaper
suncom ringtones t-mobile ringtones talking ringtones [Read More]

Tracked on August 15, 2006 02:04 AM

» Hoodia Diet Pills from Hoodia Gordonii
hiHoodia and Hoodia Gordonii or Hoodia Diet Pills bye [Read More]

Tracked on August 15, 2006 02:51 AM

» Prom Dresses from Prom Dresses
2Prom Dresses2 Dresses7 Cocktail Dresses6 [Read More]

Tracked on August 15, 2006 06:44 AM

» cash advance until payday from international travel tips
caribbean cruise discount cruise disney cruises [Read More]

Tracked on August 15, 2006 07:00 AM

» bridesmaid dresses from discount bridesmaid dresses
bridesmaidbridesmaid dresses dress cheap bridesmaid dresses fordiscount bridesmaid dresses you! [Read More]

Tracked on August 15, 2006 10:47 AM

» cash advance from car loans bad credit
loan officer cash advance service new construction loan [Read More]

Tracked on August 15, 2006 12:06 PM

» free nextel ringtones from free nextel ringtones
next nextel ringtones tel free nextel ringtones ring Free Real Music Ringtone For Nextel tones. [Read More]

Tracked on August 15, 2006 03:25 PM

» Wedding Dress from Wedding Dress
1 Dress 5 Wedding Dress 8 Prom Dress [Read More]

Tracked on August 15, 2006 04:47 PM

» Bridesmaid Dress from Summer Dress
2 Bridesmaid Dress 4 Summer Dress 7 Evening Dress [Read More]

Tracked on August 15, 2006 05:08 PM

» cheap air travel from cheap air travel
home loan calculator consolidation loans business loan [Read More]

Tracked on August 15, 2006 07:31 PM

» cingular wireless ringtones from cingular ringtones
free cingular ringtones cing cingular free ringtone ring cingular wir... [Read More]

Tracked on August 15, 2006 08:03 PM

» Ericsson Ringtones from Motorola Ringtones
1 Motorola Ringtones 12 Ringtones Samsung 6 Eri... [Read More]

Tracked on August 15, 2006 09:56 PM

» free music ringtones from 3310 nokia ringtones composers
alaskan cruise tour packages cruise travel [Read More]

Tracked on August 15, 2006 10:10 PM

» tramadol er from 120 tramadol
Hi!tramadol er my120 tramadol I tramadol 50mgbe [Read More]

Tracked on August 16, 2006 12:31 AM

» Airline Tickets from Airline Tickets
9 Airline Tickets 6 Cheap Airline Tickets 5 [Read More]

Tracked on August 16, 2006 12:42 AM

» personal loan from midi ringtones
expedia travel vi